บทบาทของสังคมออนไลน์

เมื่อพูดถึงชาวนาชาวไร่ หลายคนก็จะนึกถึงภาพเกษตรการที่ใช้ชีวิตอยู่กับธรรมชาติ กับผืนไม้ใบหญ้า ภูมิปัญญาชาวบ้าน ส่วนเมื่อเอ่ยถึงสังคมออนไลน์เรามักจะนึกถึงหน้าจอสมาร์ทโฟน หรือคอมพิวเตอร์ แต่มาถึงวันนี้ ธรรมชาติกับ IT ไม่ใช่เรื่องไกลกันอีกต่อไป เพราะสื่อออนไลน์ได้กลายเป็นศูนย์รวมความรู้และสังคมเกษตรกรที่ขับเคลื่อนนวัตกรรมการเกษตร ทำให้เกิดการเรียนรู้เทคนิคการเกษตรจากกันและกันได้อย่างง่ายดายแม้อยู่คนละอำเภอ คนละจังหวัด คนละประเทศ เมื่อก่อนเทคโนโลยี IoT การเกษตรอาศัยความรู้เฉพาะทาง เป็นศาสตร์ของวิศวกรคอมพิวเตอร์ ช่างกล ช่างยนต์ และนักวิจัย แต่ปัจจุบันโลกออนไลน์ของเราเปิดกว้างให้ทุกคนเป็นส่วนหนึ่งของห้องเรียนเทคโนโลยี Internet of Things. (IoT) ทางการเกษตรจึงเป็นความรู้ที่เกษตรกรทุกคนนำมาใช้ได้

ขอบคุณภาพจาก Agricultural Technology | ขอบคุณภาพจาก IG: commercialsolarguy

การทำสวนผลไม้ใต้แผงโซลาร์เซลล์ หลายคนฟังเฉยๆอาจจะนึกภาพไม่ออก แต่เมื่อเพจสาธารณะเช่น “เกษตรอัจฉริยะ – Smart Farm” นำความรู้จากประเทศญี่ปุ่นมาแปลและย่อยเป็นภาษาไทยให้เข้าใจง่ายพร้อมภาพประกอบ ก็ทำให้เราเรียนรู้ได้รวดเร็ว ว่าพลังแสงอาทิตย์ที่ตกลงบนพืชผลการเกษตรนั้น สามารถนำมาผลิตกระแสไฟฟ้าเพื่อใช้ในไร่และครัวเรือนไปควบคู่กัน เป็นการลดต้นทุนทางการเกษตร หรืออีกเรื่องที่เพจนำเสนออย่างการทำเกษตร 3 มิติ (3D Agriculture) ในประเทศจีน ซึ่งเป็นการจัดสรรพื้นที่ในแนวดิ่งเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งานพื้นที่ที่มีอยู่อย่างจำกัด ก็เป็นอีกเรื่องที่อาจฟังดูเฉพาะทาง แต่เมื่อตกลงมาอยู่ในโลกออนไลน์ มีคนใกล้ตัวแชร์มา เราก็เริ่มให้ความสนใจกลับไปอย่างไร้ขีดจำกัด ไหนจะเป็นความรู้อีกมากมายเกี่ยวกับระบบเซ็นเซอร์ ที่สามารถควบคุมความชื้น อุณหภูมิ จุลินทรีย์ได้โดยไม่ต้องให้มนุษย์ควบคุมวันละหลายๆครั้ง แค่เพียงบทความหรือคลิปนั้นผ่านตา นวัตกรรมนั้นก็กลายเป็นความรู้ใกล้ตัวพร้อมใช้ไปโดยปริยาย

สังคมเกษตรเข้มแข็งด้วยเทคโนโลยี

เนื่องจากประเทศไทยยังมีการเติบโตทางภาคอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง จำนวนเกษตรกรและแรงงานภาคเกษตรจึงลดลงไปบ้างช่วงปี 2551-2557 แต่ต่อมาเกษตรกรไทยมีแนวโน้มจะเพิ่มจำนวนขึ้น ส่วนหนึ่งต้องยกให้ความสำเร็จทางเทคโนโลยีการเกษตรไทย ที่ทำให้เกษตรกรรมไทยยุคใหม่ไม่ต้องหวังพึ่งโชคชะตา ลมฟ้าอากาศ และการเข้ามาของวัชพืช แต่สามารถควบคุมความชื้น อุณหภูมิ และชีวภาพในดินได้ด้วยระบบทดสอบอัตโนมัติต่างๆ บวกกับความเชื่อมโยงที่เพิ่มขึ้นของภาคภาคเกษตรและภาคอุตสาหกรรม ทำให้เกษตรกรรมมีเสถียรภาพความมั่นคงที่เพิ่มขึ้น เป็นเส้นทางอาชีพให้คนพึ่งตัวเองได้อย่างยั่งยืน

ตอนนี้ประเทศไทยเรามีการใช้ระบบเซ็นเซอร์รดน้ำควบคุมความชื้น ควบคุมอุณหภูมิ ผลิตพลังงานทดแทน ควบคุมคุณภาพผลิตผล การจัดการกับศัตรูพืชด้วยเทคโนโลยีเกษตรอินทรีย์ ทำให้คนจำนวนมากที่เกิดและโตบนพื้นที่ชนบทที่สมบูรณ์ กลับมาร่วมพัฒนาผืนแผ่นพื้นที่สีเขียวที่ตนเติบโตมาและผูกพัน ภูมิปัญญาชาวบ้านและแนวพระราชดำริเกษตรทฤษฏีใหม่ ที่มุ่งใช้ประโยชน์สูงสุดของพื้นที่อยู่แล้ว เมื่อผสานกับเทคโนโลยี Internet of Things. (IoT) และการประมวลผลทางดิน น้ำ อากาศ ปัญหาโรคและศัตรูพืช จึงสร้างความได้เปรียบทางธุรกิจให้กับเกษตรกรรมไทย ท่ามกลางความตื่นตัวกับการนำเทคโนโลยี และการใช้แนวคิดเกษตรแบบครบวงจรมาใช้ไม่ว่าจะในเรื่องของการบริหารจัดการพื้นที่เกษตรกรรม แรงงาน ทุน การเพาะปลูก เพาะเลี้ยง และผลิตวัตถุดิบ รวมไปจนถึงการแปรรูปให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค เพื่อให้เป็นไปตามระบบมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหาร ก่อนนำมาซึ่งความเป็นเกษตรกรมืออาชีพ วางแผนในเชิงธุรกิจ พร้อมแบ่งปันบทเรียนแก่สาธารณะดังตัวอย่างที่เห็นสื่อสังคมออนไลน์อย่าง ไร่รื่นรมย์ จ.เชียงราย โมเดลของเกษตรกรรุ่นใหม่ที่นำความรู้เทคโนโลยีแนวคิดเกษตรแบบครบวงจรมาใช้ได้อย่างสมบูรณ์ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของบริหารจัดการพื้นที่ การแปรรูปให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค และที่สำคัญคือการผสมผสานความสมัยใหม่ให้สอดคล้องกับรากเหง้าของชุมชนได้ยังลงตัว นำไปสู่การแบ่งปันแก่สังคม กลายเป็นเกษตรกรมืออาชีพที่ได้ทั้งผลผลิตที่งดงาม และรางวัลมากมายเป็นเครื่องการันตีความสำเร็จ เมื่อเป็นเช่นนี้อีกไม่นานเราคงจะได้เห็นคนรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ที่เห็นพลังและโอกาสจาการใช้เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาททำให้ในสังคมเกษตรเข้มแข็งต่อไป

ใครว่า Smart Farm เป็นเรื่องของเกษตรกร

เมื่อสังคมการเกษตรเป็นส่วนหนึ่งของสังคมออนไลน์ในโลกกว้าง เกษตรกรรมจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของเกษตรกรและผู้ใช้แรงงานอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องของพวกเราทุกคน เพราะทุกคนย่อมบริโภคผลิตผลทางการเกษตรไม่ว่าจะมากหรือน้อย ทั้งที่เกิดจากการเก็บเกี่ยวและการแปรรูป สังคมออนไลน์ปัจจุบันทำให้คนทั่วไปสามารถเข้าถึงและเข้าใจเกษตรกร ดังนั้นปัญหาภัยแล้ง น้ำหลาก ผลประกอบการ ที่เกษตรกรประสบ จึงเป็นปัญหาที่ไม่ได้ถูกแบกรับไว้เพียงกลุ่มเกษตรกร แต่เป็นปัญหาที่คนทั่วไปร่วมกันคิด ให้กำลังใจ และแก้ไข เมื่อวงของเกษตรกรและวงของผู้ประกอบการเชื่อมต่อบนโลกออนไลน์เป็นวงเดียวกัน ความเหลื่อมล้ำที่เคยเกิดจากความไม่รู้ ความไม่เท่าทันจึงก็เปลี่ยนไปเป็นการหันหน้าเข้าหากัน หาข้อตกลงที่ได้ประโยชน์ร่วมกันทุกฝ่าย ทั้งยังมีเพื่อนเกษตรกรบนโลกออนไลน์อีกจำนวนมากที่พร้อมให้ความรู้ ให้คำปรึกษา

ถ้ามองในบางมุม สังคมการเกษตรออนไลน์ถือเป็นสังคมหนึ่งที่ไว้ใจได้มากเลยทีเดียว เพราะกลไกออนไลน์ ซึ่งเปิดให้คนทั่วไปเข้ามามีส่วนร่วมและแสดงความคิดเห็น เป็นกลไกที่ช่วยเป็นหูเป็นตาจากการการกำหนดราคาอย่างไม่เป็นธรรม หรือการโฆษณาเกินจริง ตอนนี้ไม่ใช่เพียงนายทุนที่มีอำนาจต่อรองทางการค้า การโฆษณา หรือการผูกขาด แต่ใครๆที่ทำธุรกิจทางการเกษตรก็สามารถแสดงสินค้าและสื่อสารกับผู้บริโภคได้โดยตรง พร้อมกับแสดงความรับผิดชอบเป็นผู้ควบคุมคุณภาพ สร้างความเชื่อถือให้กับกลุ่มลูกค้าทั่วไป

พลังจากก้อนเมฆสู่การเชื่อมต่อโอกาส

วันนี้ ข้อมูลข่าวสารทุกด้านมารวมกันอยู่ในโลกออนไลน์อย่างไร้ขีดจำกัด ถ้าเปรียบก็คงไม่ต่างไปจากก้อนเมฆที่ลอยอยู่เต็มท้องฟ้า การ “แชร์” ถ้าแปลตรงตัวว่าเป็นการ “แบ่งปัน” จึงมีพลังที่สร้างผลกระทบกับผู้รับมากมาย และอาจเป็น “จุดเปลี่ยน” ของใครหลายคนได้เลยทีเดียว เพราะคุณอาจไม่รู้ ว่าสิ่งที่คุณอ่านเพียงผ่านตาหลายๆ เรื่อง อาจจุดประกายให้คุณลุกขึ้นมาทำอะไรบางอย่างที่เปลี่ยนชีวิตคุณได้เลย วันนี้ความรู้ด้าน IoT การเกษตร หรือ Smart Farming อาจเป็นความรู้ที่จำกัดอยู่ในวงการการเกษตร ซึ่งผู้สนใจทำเกษตรเสาะหาได้อย่างไม่ยากนัก แต่อีกไม่นานด้วยความเชื่อมต่อของทุกแวดวงบนโลกออนไลน์ IoT และ Smart Farming อาจเป็นคำที่ใช้ในวงกว้าง เป็นเรื่องที่ไม่ว่าใคร อายุเท่าไหร่ คนเมืองหรือคนชนบท นักศิลปะหรือนักวิทยาศาสตร์ก็ให้ความสนใจ และช่วยกันคิด ช่วยกันพัฒนาต่อไปเพื่อส่วนรวม